Waloryzacja kredytu frankowego – co to jest? Co oznacza dla banków i dla kredytobiorców w 2026 roku?

Kwestia kredytów frankowych od lat budzi wiele emocji, regularnie goszcząc w mediach i na salach sądowych, zarówno w sądach polskich, jak i w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Choć orzecznictwo w sprawach frankowych ma bardzo prokonsumencki charakter – sądy powszechne w zdecydowanej większości orzekają o unieważnieniu umowy – co jakiś czas powraca również temat pozywania frankowiczów przez banki.

Aby zrozumieć motywację banków składających takie pozwy, warto spojrzeć na ogólną sytuację, w jakiej znalazł się sektor bankowy, kiedy sądy zaczęły masowo wydawać wyroki o nieważności umowy kredytowej w sprawach frankowych. Już w 2023 roku w X edycji raportu „Polska i Europa: innowacje, inwestycje, wzrost” Związek Banków Polskich wskazywał, że według przeprowadzonych symulacji skutków unieważniania umów frankowych po wyroku TSUE w sprawie C-520/21 niedobór kapitałów własnych banków w latach 2023–2025 miał sięgnąć kwoty nawet ponad 99 mld zł. Skalę zjawiska potwierdza Raport o stabilności systemu finansowego NBP z grudnia 2025, z którego wynika, że tylko do czerwca 2025 roku banki utworzyły rezerwy z tytułu ryzyka prawnego walutowych kredytów mieszkaniowych w wysokości ok. 100 mld zł.

W obliczu tak wielkiej luki kapitałowej każda instytucja finansowa poszukuje sposobów na ograniczenie strat, w tym również na drodze sądowej. Pozywając frankowiczów, banki próbują przynajmniej częściowo odzyskać zyski utracone po unieważnieniu umowy kredytowej. To właśnie na tym tle w latach 2023–2024 do sądów z powództwa banków zaczęły trafiać sprawy o waloryzację kapitału, które wzbudziły sporo wątpliwości i niepokoju wśród osób z unieważnionym kredytem oraz tych rozważających rozpoczęcie takiego procesu. W tym artykule wyjaśnimy, czym jest waloryzacja kapitału kredytu i sprawdzimy, czy frankowicze muszą obawiać się jej w 2026 roku.

Czym właściwie jest waloryzacja kapitału kredytu? Z czego wynikały pozwy instytucji finansowych?

Waloryzacja kapitału to mechanizm mający na celu dostosowanie wartości wypłaconych w przeszłości pieniędzy do aktualnych realiów rynkowych. Argument banków był prosty: kwota nominalna przyznana kilkanaście lat temu ma obecnie mniejszą wartość rzeczywistą w związku z rosnącą inflacją, która doprowadziła do istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.

Na tej podstawie kredytodawcy wykazywali, że w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej po latach od jej zawarcia, odzyskanie wyłącznie nominalnej kwoty kapitału prowadzi do realnych strat, a więc jest dla nich krzywdzące. Wskazywali również na bezpodstawne wzbogacenie się kredytobiorcy, który przez lata dysponował kapitałem kredytu, ostatecznie nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów. Zgodnie z tym uzasadnieniem uzyskanie waloryzacji kapitału kredytu miało stanowić rekompensatę dla banku i usunąć nierówności pomiędzy osobami z kredytami frankowymi i złotówkowymi.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie roszczeń banków względem frankowiczów

Warto jednak podkreślić, że sprawy o waloryzację od początku wzbudzały sporo kontrowersji, które wynikały głównie z tego, że obie strony sporu różnie interpretowały wyrok TSUE w sprawie C-520/21, według którego:

„…dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty”.

Dla frankowiczów wyrok TSUE wskazywał na bezzasadność roszczeń banków wykraczających poza zwrot udostępnionego kapitału. Z kolei stanowisko środowiska bankowego wyraził Prezes ZBP, według którego „…TSUE wykluczył zapłatę rekompensaty ponad kapitał wypłacony, a waloryzacji nie można utożsamiać z rekompensatą”. Na skutek tej różnicy zdań do TSUE trafiły kolejne pytania, tym razem odnoszące się bezpośrednio do kwestii waloryzacji kapitału. Odpowiedzi nie pozostawiały już żadnego pola do interpretacji.

• Według postanowienia Trybunału z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie C‑756/22

„…art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję bankową za nieważną w całości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwe warunki, bez których nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta zwrotu kwot innych niż kapitał wpłacony na poczet wykonania tej umowy oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty”.

• Według postanowienia Trybunału z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie C‑488/23

„…w kontekście uznania za nieważną w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję kredytową, a to ze względu na to, że umowa ta zawierała nieuczciwe warunki, bez których nie mogła dalej obowiązywać, przepisy te stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta, poza zwrotem kwot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty, rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi”.

Co istotne, w obu postanowieniach podkreślono, że kwestia ta została wyjaśniona już przez wyrok TSUE w sprawie C‑520/21.

Czy w 2026 roku frankowicze muszą obawiać się waloryzacji kapitału unieważnionego kredytu?

W roku 2026 frankowicze, którzy unieważnili swoje kredyty frankowe lub są w trakcie takiej sprawy, nie muszą obawiać się zasądzenia waloryzacji kapitału. Obecnie banki nie mają już podstaw prawnych do wytaczania nowych procesów o zwrot zwaloryzowanego kapitału. A co ze sprawami rozpoczętymi wcześniej? Jednoznaczna wykładnia wyroku TSUE i powiązanych z nim postanowień doprowadziła do sytuacji, w której polskie sądy błyskawicznie oddalały tego typu powództwa.

Kompleksowa pomoc prawna w sprawie kredytów frankowych i bezpłatna analiza umowy kredytowej

Zastanawiasz się nad możliwością unieważnienia umowy swojego kredytu we frankach szwajcarskich? Nasza kancelaria ma na swoim koncie wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw frankowych i wiele spraw zakończonych prawomocnymi wyrokami na korzyść naszych klientów. Zapewniamy kompleksowe wsparcie na każdym etapie postępowania, a współpracę zawsze zaczynamy od bezpłatnego przeanalizowania umowy kredytu frankowego, dzięki czemu przed podjęciem decyzji poznasz dostępne w Twojej sytuacji kroki prawne. Zapraszamy do kontaktu!

Najczęściej zadawane pytania

Czy w 2026 roku nadal możliwe jest unieważnienie umowy kredytu frankowego?

Zdecydowanie tak. Orzecznictwo polskich sądów jest w tej sprawie bardzo jasne i w przypadku potwierdzenia obecności w umowie kredytu klauzul abuzywnych sprawy rozstrzygane są na korzyść kredytobiorcy. Co więcej, wyrok TSUE jednoznacznie określił, że banki nie mogą ubiegać się o zwrot dodatkowych środków ponad kwotę udostępnionego kapitału, dzięki czemu konsumenci nie ponoszą już ryzyka finansowego związanego z tego typu powództwami.

Czy można unieważnić spłacony kredyt frankowy?

Całkowita spłata kredytu frankowego nie zamyka drogi do ubiegania się w sądzie o unieważnienie jego umowy. W 2026 roku kredytobiorcy, których kredyty frankowe zostały już zamknięte, wciąż mogą składać pozwy w celu uzyskania zwrotu nadpłaconych rat, prowizji oraz ubezpieczeń na takich samych zasadach jak osoby wciąż spłacające raty.

Jak wygląda rozliczenie z bankiem po wygranej sprawie frankowej?

Rozliczenie z bankiem po unieważnieniu umowy kredytu frankowego polega na wzajemnym zwróceniu przez strony wypłaconych sobie środków. Oznacza to, że bank otrzymuje zwrot wypłaconego kapitału, a kredytobiorca – wszystkie wpłacone raty oraz prowizję. Kwoty te mogą być powiększone o wartość ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od dnia wezwania do zapłaty.

Czy bankowi należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału kredytu?

Nie, wyrok TSUE w sprawie C-520/21 oraz postanowienia w sprawach C-756/22 i C-488/23 wyraźnie zaprzeczyły takiej możliwości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami po unieważnieniu umowy kredytu frankowego bankowi przysługuje wyłącznie zwrot kapitału wraz z ewentualnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienia w jego spłacie.

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/