Jak przebiega zwolnienie dyscyplinarne? Powody, konsekwencje i procedury

W polskim prawie pracy zawarto liczne formy ochrony pracowników, zabezpieczając ich przed niesprawiedliwym traktowaniem w miejscu pracy. Co jednak, jeśli to pracownik dopuści się ciężkiego naruszenia swoich obowiązków względem pracodawcy? Przepisy przewidują w takich sytuacjach możliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, a więc natychmiastowe zakończenie stosunku pracy. W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu, by wyjaśnić obowiązujące procedury oraz okoliczności, które dopuszczają jego zastosowanie.

Na czym polega zwolnienie dyscyplinarne pracownika?

Zwolnieniem dyscyplinarnym nazywamy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. To procedura regulowana przez Kodeks pracy. Przepisy jasno opisują, kiedy i w jaki sposób może zostać wykorzystana, dzięki czemu zabezpieczone pozostają interesy:

• pracodawcy: Pozwala na zwolnienie z pracy w trybie natychmiastowym pracownika, który dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych i którego dalsza praca na zajmowanym stanowisku może działać na szkodę firmy.
• pracownika: Określenie podstaw prawnych dopuszczających natychmiastowe rozwiązanie umowy, chroni pracownika przed zwolnieniem przez pracodawcę z naruszeniem praw pracowniczych. Pracownik może też skorzystać z możliwości odwołania się do sądu pracy w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego, którego podstawa nie spełnia wymogów prawnych.

Charakterystyczne dla tego sposobu rozwiązania umowy o pracę jest to, że zwolnienie następuje w trybie natychmiastowym niezależnie od stażu pracy na zajmowanym stanowisku. Prawo nie zobowiązuje więc pracodawcy do zachowania okresu wypowiedzenia.

Konsekwencje zwolnienia dyscyplinarnego dla pracownika

Wypowiedzenie umowy ze skutkiem natychmiastowym z winy pracownika niesie ze sobą szereg konsekwencji dla pracownika. Przede wszystkim nie może skorzystać z praw pracowniczych, które przysługiwałyby mu, gdyby zwolnienie z pracy odbyło się w innym trybie (z wypowiedzeniem, za porozumieniem stron), w tym:

• dni wolne na poszukiwanie pracy (to urlop, z którego skorzystać może pracownik mający co najmniej dwutygodniowe wypowiedzenie – dyscyplinarne zwolnienie bez wypowiedzenia nie zapewnia więc takiej możliwości);
• prawo do zasiłku dla bezrobotnych (nie przysługuje w ciągu 6 miesięcy od zwolnienia dyscyplinarnego);
• okres wypowiedzenia wynikający ze stażu pracy;
• prawo do odprawy.

Kolejnym skutkiem jest wpisanie zwolnienia dyscyplinarnego do świadectwa pracy. Zgodnie z Art. 97. § 2. Kodeksu pracy należy w nim określić tryb albo okoliczności zakończenia stosunku pracy. Oznacza to, że potencjalny przyszły pracodawca zyska taką informację po wglądzie do świadectwa – nie warto więc ukrywać tego faktu, nawet jeśli może utrudnić znalezienie nowego zatrudnienia.

Warto pamiętać też, że ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które doprowadziło do szkody pracodawcy, może obarczyć pracownika odpowiedzialności materialną i koniecznością wypłaty pracodawcy odszkodowania.

Z jakiego powodu można zwolnić pracownika dyscyplinarnie?

Kodeks pracy jasno określa trzy sytuacje, w których pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zgodnie z Art. 52. § 1. jest to możliwe w przypadku:

• ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (np. samowolne opuszczenie stanowiska pracy, spożywanie alkoholu w czasie pracy);
• popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku (jeżeli popełnienie przestępstwa jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem);
• zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Ważne! Pracodawca może też rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia i bez winy pracownika. W takiej sytuacji zakończenie stosunku pracy również następuje ze skutkiem natychmiastowym, a zwolniona osoba nie może skorzystać z okresu wypowiedzenia ani urlopu na poszukiwanie pracy – nie dotyczą jej jednak pozostałe negatywne konsekwencje występujące w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego. Pracodawca może zwolnić pracownika w tym trybie, np. jeśli jest niezdolny do pracy z powodu choroby przez dłużej niż 3 miesiące, a był zatrudniony w danej firmie przez okres krótszy niż 6 miesięcy.

Kiedy możliwe jest zwolnienie dyscyplinarne pracownika?

Art. 52. § 2. Kodeksu pracy wskazuje, że pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie w ciągu miesiąca od momentu dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących zgodną z kodeksem pracy podstawę do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym. Po przekroczeniu tego terminu zwolnienie dyscyplinarne nie jest możliwe.

Dyscyplinarne zwolnienie pracownika: obowiązki pracodawcy

Przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika pracodawca powinien skonsultować się z zakładowym związkiem zawodowym, który reprezentuje danego pracownika. Związek ma maksymalnie 3 dni na zgłoszenie opinii wskazującej na brak zasadności wskazanej podstawy zwolnienia dyscyplinarnego.

Jak wygląda procedura zwolnienia dyscyplinarnego pracownika?

• Proces dyscyplinarnego zwolnienia pracownika musi rozpocząć się w ciągu miesiąca od odkrycia przez pracodawcę uzasadniających tę decyzję okoliczności (np. ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych).
• Pracodawca oświadcza o rozwiązaniu umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika na piśmie.
• W oświadczeniu pracodawca musi podać przyczynę, która uzasadnia dyscyplinarne zwolnienie pracownika.
• W oświadczeniu pracodawca musi zawrzeć pouczenie pracownika o przysługującym mu prawie do odwołania się do sądu pracy.

Kompleksowa obsługa prawna przedsiębiorców

Kancelaria OTSP ma wieloletnie doświadczenie w obsłudze prawnej przedsiębiorców z sektora IT, e-commerce, farmaceutycznego i nie tylko! Nasz zespół to specjaliści, którzy skutecznie łączą wiedzę praktyczną i teoretyczną z zakresu prawa oraz postępowań sądowych. Pozwala im to zapewniać profesjonalne doradztwo i tworzyć dopasowane do potrzeb klientów strategie działania zapewniające największą szansę na sukces. Chcesz skonsultować swoją sprawę? Zapraszamy do kontaktu!

Najczęściej zadawane pytania

Czym zwolnienie dyscyplinarne różni się od innych trybów rozwiązania umowy o pracę?

Zwolnienie dyscyplinarne oznacza zakończenie stosunku pracy ze skutkiem natychmiastowym. Wiążą się z nim również poważne konsekwencje, takie jak wpis w świadectwie pracy wskazujący na winę pracownika czy utrata prawa do odprawy.

Choć inne tryby rozwiązania umowy również prowadzą do utraty pracy, są zdecydowanie mniej dotkliwe dla pracownika. Na przykład wypowiedzenie umowy o pracę umożliwia zachowanie okresu wypowiedzenia, co daje czas na kontynuowanie pracy zarobkowej podczas szukania nowego miejsca zatrudnienia. Pracownik może też skorzystać z urlopu na poszukiwanie pracy, a do tego nie musi martwić się, że w jego świadectwie pracy pojawi się wpis stawiający go w negatywnym świetle.

Jak uzasadnić zwolnienie dyscyplinarne?

W oświadczeniu pracodawcy o zwolnieniu dyscyplinarnym pracownika musi znaleźć się uzasadnienie takiej decyzji, czyli wskazanie konkretnego powodu rozwiązania umowy (lub kilku powodów). Może być to m.in. poważne naruszenie obowiązków pracowniczych (np. nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy, nieuzasadniona odmowa wykonania polecenia służbowego), a także popełnienie przestępstwa w czasie trwania umowy o pracę, które ze względu na swój charakter uniemożliwia dalsze zatrudnianie na danym stanowisku (np. kradzież mienia firmowego). Przestępstwo może być podstawą do natychmiastowego rozwiązania umowy z winy pracownika pod warunkiem, że zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub jest oczywiste, tzn. nie występują żadne wątpliwości co do okoliczności zdarzenia i winy pracownika.

Warto zadbać o dobre uzasadnienie podanych przyczyn, a także zebranie dowodów potwierdzających ich prawdziwość (np. nagranie z monitoringu). To pomoże pracodawcy potwierdzić zasadność decyzji o zwolnieniu dyscyplinarnym w przypadku odwołania się pracownika do sądu pracy.

Czy nowy pracodawca widzi zwolnienie dyscyplinarne?

Zwolnienie dyscyplinarne widnieje w świadectwie pracy, a więc będzie widoczne dla nowego pracodawcy, po uzyskaniu wglądu do tego dokumentu. Co jednak istotne, w świadectwie pracy znajduje się tylko podstawa prawna rozwiązania umowy, bez podawania szczegółów okoliczności, które do tego doprowadziły.

Zwolnienie dyscyplinarne w przypadku utraty uprawnień zawodowych: kiedy jest możliwe?

Jeśli pracownik ze swojej winy straci uprawnienia do wykonywania pracy (np. zawodowy kierowca straci prawo jazdy z powodu zbyt szybkiej jazdy), pracodawca może na tej podstawie zdecydować się na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jeśli jednak zaniechania dopuścił się pracodawca (np. poprzez zbyt późne przygotowanie dokumentacji), brak uprawnień nie pozwala na zwolnienie dyscyplinarne.

Czy po zwolnieniu dyscyplinarnym można pobierać zasiłek dla bezrobotnych?

Pobieranie zasiłku dla bezrobotnych nie jest możliwe przez pierwsze 6 miesięcy od momentu, w którym miało miejsce zwolnienie dyscyplinarne.