Upadłość firmy a wypłaty dla pracowników: Co trzeba wiedzieć?

Niewypłacalność firmy to trudna sytuacja nie tylko dla przedsiębiorcy, ale też dla wszystkich osób, które zatrudnia. Gdy firma ogłasza upadłość, wśród pracowników pojawiają się niepewność i obawy dotyczące przede wszystkim tego, kto i kiedy wypłaci zaległe pensje oraz inne należności (np. odprawę, ekwiwalent za urlop). Polskie prawo zabezpiecza roszczenia pracownicze na dwa sposoby: są uprzywilejowane w postępowaniu upadłościowym, a do tego zaległe wynagrodzenia są pokrywane przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) nawet w przypadku braku środków z masy upadłości. W tym artykule wyjaśnimy, jak wygląda sytuacja pracownika po upadłości pracodawcy, co dzieje się z umową i jak odzyskać należne pieniądze.

Czym jest upadłość firmy i kiedy ogłasza ją sąd?

Upadłość firmy to sądowa likwidacja majątku niewypłacalnego przedsiębiorcy, prowadzona po to, by zaspokoić wierzycieli ze sprzedaży tego majątku. Przebieg i zasady postępowania upadłościowego reguluje ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (p.u.). Sąd upadłościowy ogłasza upadłość na wniosek dłużnika lub wierzyciela, gdy firma staje się niewypłacalna. Zgodnie z art. 11 p.u. domniemanie niewypłacalności ma miejsce w przypadku niezdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez okres przekraczający trzy miesiące, a jeśli firma ma osobowość prawną (lub zdolność prawną nadaną osobną ustawą) – również wtedy, gdy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku przez okres dłuższy niż dwadzieścia cztery miesiące.

Czy pracownik może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości pracodawcy?

Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości to obowiązek przedsiębiorcy (w ciągu 30 dni od wystąpienia niewypłacalności) i prawo wierzyciela. Co ważne w kontekście roszczeń pracowniczych: pracownik, któremu zakład pracy zalega z wypłatą wynagrodzenia, w świetle prawa również jest wierzycielem, a więc może wnioskować o ogłoszenie upadłości pracodawcy.

Co dzieje się z majątkiem firmy, kiedy pracodawca ogłasza upadłość?

Po ogłoszeniu upadłości zarząd nad majątkiem pracodawcy przejmuje syndyk, a składniki majątku dłużnika tworzą masę upadłości. Syndyk może dalej zarządzać przedsiębiorstwem upadłego, bo upadłość przedsiębiorstwa nie zawsze oznacza natychmiastowe zamknięcie zakładu. Obwieszczenie upadłości publikowane jest w Krajowym Rejestrze Zadłużonych – dostęp do rejestru jest jawny i bezpłatny; znajdziesz w nim datę postanowienia, dane syndyka i sygnaturę akt.

To, co dokładnie wchodzi w skład masy upadłościowej, uzależnione jest od rodzaju prowadzonej działalności. Na przykład: jednoosobowa działalność gospodarcza nie posiada osobowości prawnej, więc przedsiębiorca odpowiada za jej długi również prywatnym majątkiem. Z kolei w przypadku upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością masa upadłości ogranicza się do majątku firmowego.

Co z pracownikami, gdy firma ogłosi upadłość?

Postanowienie sądu o rozpoczęciu postępowania upadłościowego nie rozwiązuje automatycznie żadnej umowy o pracę – po ogłoszeniu upadłości stosunek pracy trwa, dopóki syndyk go nie wypowie. Do tego dnia naliczane jest należne wynagrodzenie, a pracownik zachowuje prawo do świadectwa pracy i wszelkich należności przysługujących na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy (np. ekwiwalent za niewykorzystany urlop, odprawa).

Wypowiedzenie umowy o pracę i skrócony okres wypowiedzenia

W ramach postępowania upadłościowego zarząd nad majątkiem, a więc i obowiązki pracodawcy, przejmuje syndyk – to on wypowiada i rozwiązuje umowy o pracę z pracownikami upadłego przedsiębiorstwa. Kluczowa jest tu długość okresu wypowiedzenia, która może zostać skrócona w przypadku ogłoszenia upadłości pracodawcy. Standardowy okres wypowiedzenia został określony w art. 36 Kodeksu pracy i wynosi:

Ile trwa okres wypowiedzenia po ogłoszeniu upadłości firmy? Ta kwestia została uregulowana w art. 36[1], który daje pracodawcy (syndykowi pełniącemu obowiązki pracodawcy) prawo skrócenia trzymiesięcznego wypowiedzenia do jednego miesiąca. Jednocześnie należy podkreślić, że pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia, a okres ten wlicza się do stażu pracy.

Alternatywą jest rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Zadbaj wtedy, by dokument wskazywał, że do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn niedotyczących pracownika – od tego zależy prawo do odprawy (jeśli w danej sytuacji przysługuje odprawa).

Przestaje działać ochrona szczególna przed zwolnieniem

W razie upadłości pracodawcy nie stosuje się art. 38, 39 i 41 Kodeksu pracy ani przepisów szczególnych chroniących przed wypowiedzeniem (art. 41[1] k.p.). Wypowiedzenie może więc otrzymać także osoba:

• w wieku przedemerytalnym, czyli w okresie czterech lat przed emeryturą,
• przebywająca na zwolnieniu lekarskim lub urlopie wypoczynkowym,
• w ciąży albo na urlopie macierzyńskim – art. 177 § 4 k.p. nakazuje jedynie uzgodnić termin rozwiązania umowy z zakładową organizacją związkową.

Utrata ochrony nie odbiera prawa do wynagrodzenia i świadczeń: osoba na urlopie macierzyńskim zachowuje zasiłek (wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych), a należności do dnia rozwiązania umowy wchodzą do roszczeń zaspokajanych z masy.

Co z wynagrodzeniem za pracę po ogłoszeniu upadłości?

Roszczenia pracownicze w postępowaniu upadłościowym zaspokajane są przed podatkami, składkami i wierzytelnościami kontrahentów. Wynika to bezpośrednio z ustawy Prawo upadłościowe: art. 342 zalicza do kategorii pierwszej należności ze stosunku pracy przypadające za czas przed ogłoszeniem upadłości. Pozostałe należności spłacane są dopiero w dalszej kolejności.

Upadłość firmy a zaległe wynagrodzenia na liście wierzytelności

Art. 237 p.u. wskazuje, że należności ze stosunku pracy trafiają na listę wierzytelności sporządzaną przez syndyka z urzędu – pracownik nie musi więc samodzielnie zgłaszać wierzytelności.

Warto mieć jednak na uwadze fakt, że syndyk sporządza listę wierzytelności wobec pracowników na podstawie ksiąg upadłego pracodawcy. Jeśli te nie były właściwie prowadzone, mogą pojawić się nieścisłości. Zawsze warto więc upewnić się, czy ustalona przez syndyka kwota jest prawidłowa – jeśli nie, pracownik może złożyć sprzeciw (przydadzą się dokumenty potwierdzające wysokość roszczeń, np. zawarte z pracodawcą umowy i aneksy, paski wypłat).

Pierwszeństwo nie jest gwarancją wypłaty. Fundusze masy upadłości pochodzą ze sprzedaży majątku upadłego, a w pierwszej kolejności pokrywane są koszty postępowania upadłościowego. W przypadku braku środków nawet należności z kategorii pierwszej mogą zostać pokryte jedynie częściowo. Pracownicy nie zostają jednak w takiej sytuacji pozostawieni sami sobie – należności ze stosunku pracy zostały dodatkowo zabezpieczone i pokrywa je państwowy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP).

Jak odzyskać zaległe wynagrodzenie, gdy firma ogłosiła upadłość?

Zaległe wynagrodzenia odzyskuje się z dwóch źródeł, które działają równolegle: z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – do ustawowego limitu i bez czekania na koniec postępowania – oraz z masy upadłości, gdy roszczenie ten limit przekracza.

To nie jest wybór jednej drogi zamiast drugiej. FGŚP wypłaca świadczenia z tytułu samej niewypłacalności pracodawcy, niezależnie od tego, ile znajdzie się w masie upadłości, dlatego pieniądze z Funduszu docierają szybciej. Kwotę przekraczającą limit Funduszu zaspokaja się dopiero z masy w ramach podziału jej funduszy.

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – co pokrywa?

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) działa na podstawie ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Zaspokaja roszczenia pracownicze ze środków publicznych, w tym zaległe pensje, odprawy i ekwiwalenty.

Ponieważ limit wysokości świadczenia określany jest na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłoszonego przez Prezesa GUS, jest on ruchomy i zależny od daty niewypłacalności pracodawcy. Dla trzeciego kwartału 2026 r. limit wynosi 9233,13 zł (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim kwartale 2026 r.).

Kto i kiedy może złożyć wniosek o wypłatę zaległego wynagrodzenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych?

Wypłaty z FGŚP nie odbywają się z urzędu, tylko na wniosek. Co jednak istotne, w przypadku upadłości pracodawcy samodzielne złożenie wniosku przez pracownika nie jest konieczne. W ciągu miesiąca od daty niewypłacalności pracodawca lub osoba zarządzająca majątkiem (syndyk) musi sporządzić i dostarczyć marszałkowi województwa zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń pracowniczych. Jeśli wykaz nie wpłynął, pracownik może złożyć indywidualny wniosek do marszałka województwa – nie wcześniej niż dwa tygodnie po upływie terminu na złożenie wniosku przez syndyka.

Fundusz wypłaca zaległe wynagrodzenia niezależnie od stanu masy upadłości, a potem sam dochodzi zwrotu od upadłej firmy. Dzięki temu pracownik otrzymuje część lub całość roszczenia (w zależności od tego, czy należności przekraczają limit wypłat FGŚP) bez czekania na koniec postępowania upadłościowego.

Co z wypłatą części roszczenia pracownika wykraczającej ponad limit FGŚP?

Kwota roszczenia pozostała po wypłacie z FGŚP (ponad limitem wypłaty) pozostaje wierzytelnością wobec masy upadłości i jest zaspokajana w ramach postępowania upadłościowego po zatwierdzeniu planu podziału środków z masy. Na tym etapie w wyegzekwowaniu należności nie pomoże już komornik. Po ogłoszeniu upadłości postępowania egzekucji komorniczej skierowane do majątku upadłej firmy ulegają zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości ulegają umorzeniu.

Co może zrobić pracownik, którego roszczenia nie są uznawane przez syndyka? Pierwszym krokiem jest złożenie sprzeciwu do sędziego-komisarza, a po wyczerpaniu tego trybu – jeśli wierzytelność nadal nie zostanie uznana – pracownik może dochodzić jej w postępowaniu sądowym przeciwko syndykowi. Odrębne postępowanie sądowe przed sądem pracy jest też możliwą drogą potwierdzenia praw do roszczeń, np. odprawy, gdy sporna jest przyczyna rozwiązania umowy.

Ile wynosi odprawa po upadłości firmy?

Odprawa wynosi od jednomiesięcznego do trzymiesięcznego wynagrodzenia, ale tylko wtedy, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób. Podstawą jest ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Upadłość i likwidacja zaliczają się do takich przyczyn.

Odprawa pieniężna ma górną granicę: 15-krotność minimalnego wynagrodzenia z dnia rozwiązania umowy. W 2026 r. to 4806 zł brutto, więc maksymalna odprawa wynosi 72 090 zł.

Przepisy o odprawie mają zastosowanie przede wszystkim w przypadku zwolnień grupowych spełniających warunki określone w art. 1 ww. ustawy, ale odprawa należy się też przy zwolnieniu indywidualnym pod warunkiem, że:

• przyczyna zwolnienia stanowi wyłączny powód wypowiedzenia stosunku pracy lub rozwiązania go na mocy porozumienia stron;
• przyczyna ta nie dotyczy pracownika.

W przypadku upadłości firmy, w której pracodawca zatrudnia mniej niż 20 osób, przepisy o odprawach z tytułu zwolnienia grupowego nie mają zastosowania. Odprawa przysługuje wtedy tylko, gdy przewiduje ją regulamin wynagradzania, układ zbiorowy albo treść umowy o pracę.

Kompleksowa pomoc prawna w przypadku upadłości pracodawcy

Nasza kancelaria ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw z zakresu restrukturyzacji i upadłości – z naszej pomocy mogą skorzystać zarówno niewypłacalni przedsiębiorcy, jak i wierzyciele chcący wyegzekwować od dłużnika należności. Jeśli potrzebujesz wsparcia prawnika w procesie odzyskiwania zaległego wynagrodzenia i odprawy, zapraszamy do kontaktu! Zweryfikujemy wypowiedzenie, wyliczymy kwotę należności i przygotujemy niezbędne wnioski.

Upadłość firmy a wypłaty dla pracowników: Najczęściej zadawane pytania

Upadłość firmy a zaległe pensje – czy przepadają?

Upadłość firmy nie skreśla tych należności. Wręcz przeciwnie: w podziale masy trafiają do kategorii pierwszej, czyli są spłacane przed innymi roszczeniami.

Czy po ogłoszeniu upadłości nadal jestem zatrudniony?

Tak. Rozwiązanie stosunku pracy wymaga wypowiedzenia umowy o pracę przez syndyka lub rozwiązania za porozumieniem stron. Do tego czasu pracownicy nadal są zatrudnieni w firmie.

Czy muszę zgłaszać wierzytelność, żeby odzyskać zaległe pensje?

Nie. Zaległe wynagrodzenia syndyk wpisuje na listę wierzytelności z urzędu. Warto jednak zweryfikować wysokość roszczenia, a w razie niezgodności złożyć sprzeciw w trybie ustawowym.

Co jeśli pracodawca nie płaci, ale nie ogłasza upadłości?

Fundusz nie wypłaci świadczeń, dopóki nie powstanie stan niewypłacalności lub faktyczne zaprzestanie działalności. Pozostaje wezwanie do zapłaty, pozew do sądu pracy, skarga do PIP oraz egzekucja komornicza. Wierzyciel może też sam wnioskować o upadłość dłużnika.

Czy zleceniobiorca dostanie pieniądze z FGŚP?

Tak. Ochrona obejmuje osoby pracujące na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia albo umowy o świadczenie usług, jeżeli podlegają z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.

WyróżnienieNajlepsza firma restrukturyzacyjna 2026Kancelaria Orłowski Tomaszewski i Partnerzy została laureatem rankingu Rankwise w kategorii restrukturyzacja.Zobacz szczegóły wyróżnienia→

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/