Autor: Kancelaria OTSP

Pracodawca ma prawo wprowadzić monitoring w miejscu pracy, pod warunkiem, że działania te są zgodne z Kodeksem pracy i RODO. Monitoring wizyjny jest akceptowalny, gdy jego celem jest:

• zapewnienie bezpieczeństwa pracowników,
• realizacja zadań związanych z ochroną mienia,
• kontrola produkcji,
• zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Istotne jest, by monitoring pracowników nie naruszał ich prywatności. W zakładzie pracy należy dbać o godność zatrudnionych, dlatego pracodawca nie może dowolnie nagrywać pracowników ani montować kamer w miejscach intymnych.

Zgodnie z przepisami, monitoring w pracy musi być przejrzysty, a pracownicy poinformowani o zastosowania monitoringu. Warto zaznaczyć, że monitoring wizyjny co do zasady rejestruje obraz, a nie dźwięk (nagrywanie fonii jest zazwyczaj uznawane za nadmiarowe i ryzykowne pod kątem RODO, poza wyjątkami wynikającymi z odrębnych przepisów). Pracodawca musi skrupulatnie podchodzić do ochrony danych, aby nie narazić pracodawcę na szkodę prawną.

Podstawy prawne i wpływ RODO na monitoring w Polsce

Kodeks pracy (art. 22²) wskazuje, że firma może zainstalować monitoring w celu zapewnienia bezpieczeństwa, ochrony mienia, kontroli produkcji lub zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Decyzja ta musi być uzasadniona.

RODO zobowiązuje do ochrony danych. Zastosowane środki techniczne muszą zabezpieczać nagrania z monitoringu pracowników. Zasada minimalizacji danych oznacza, że monitoring w miejscu pracy powinien obejmować tylko to, co niezbędne. Regulamin pracy musi określać sposób zastosowania monitoringu.

Kary za niedostosowanie się do regulacji mogą narazić pracodawcę na szkodę finansową. Należy więc pamiętać, że monitoring w pracy to odpowiedzialność.

Kiedy i w jakich celach można wprowadzić monitoring wizyjny?

Wprowadzenie monitoringu wymaga konkretnych celów. Najważniejsze powody to:

• zapewnienie bezpieczeństwa pracowników,
• ochrona mienia,
• kontrola produkcji.

Czasami jedynym uzasadnieniem jest wyłącznie zapewnienie bezpieczeństwa pracowników. Monitoring nie powinien służyć do stałej weryfikacji wydajności, jeśli nie wiąże się to bezpośrednio z np. kontrolą produkcji.

Decydując się na stosowanie monitoringu wizyjnego, kieruj się zasadą proporcjonalności. Pracodawca musi rozważyć mniej inwazyjne alternatywy. W zakładzie pracy o dużym ruchu monitoring wizyjny jest zazwyczaj w pełni uzasadniony.

Gdzie pracodawca nie może instalować kamer? Miejsca zakazane

Monitoring wizyjny nie może obejmować miejsc takich jak:

• pomieszczenia sanitarne,
• szatnie,
• stołówki.

Zastosowania monitoringu w tych strefach co do zasady narusza prywatność, chyba że jest to niezbędne do celów monitoringu i nie naruszy godności oraz dóbr osobistych pracownika. W pomieszczeniach sanitarnych pracownicy muszą czuć się swobodnie, gdyż ochrona dóbr osobistych pracowników jest priorytetem.

Wyjątkowo, jeśli wymaga tego ochrona mienia lub bezpieczeństwo, a nie naruszy to godności i dóbr osobistych pracownika, monitoring w obszarach socjalnych może być rozważony (często wymaga to uzgodnień). Pamiętajmy, że ukryty monitoring pracowników jest co do zasady zabroniony.

Obowiązki pracodawcy przed wprowadzeniem monitoringu

Przed uruchomieniem monitoringu pracodawca określa cele i zasady w regulaminie. Pracownicy muszą wiedzieć, dlaczego wprowadza się monitoring pracowników. Jasność zasad buduje zaufanie w zakładzie pracy.

Należy ustalić adekwatny sposób zastosowania monitoringu. Kamery powinny rejestrować tylko niezbędny obszar na terenie zakładu pracy. Co ważne, pracodawca musi poinformować pracowników o lokalizacji kamer poprzez czytelne oznaczenia. Zasady zawarte w regulaminie muszą być zgodne z przepisami o monitoringu pracowników i RODO.

Jak i kiedy pracodawca powinien informować o monitoringu?

Pracodawca informuje o planowanym wprowadzeniu monitoringu co najmniej 2 tygodnie przed uruchomieniem systemu. O planowanym wprowadzeniem monitoringu pracownicy dowiadują się zazwyczaj pisemnie lub poprzez obwieszczenie.

Ważne jest oznakowanie stref. Choć zgody pracownika na sam monitoring (wynikający z uprawnień zarządczych) zazwyczaj się nie wymaga, obowiązek informacyjny jest kluczowy. Informacja nie musi (choć może) przybierać formy ogłoszeń dźwiękowych, kluczowe są piktogramy.

Jak długo pracodawca może przechowywać nagrania z kamer?

Nagrania z monitoringu wizyjnego można przechowywać maksymalnie 3 miesiące. Po tym czasie dane usuwa się, chyba że toczą się postępowania, w których nagranie jest dowodem. Przechowywanie danych z monitoringu wizyjnego musi być bezpieczne, by nie doszło do wycieku informacji, co mogłoby naruszyć tajemnicy informacji przedsiębiorstwa.

Prawa pracownika: dostęp do nagrań i prawo do sprzeciwu

Pracownicy mogą sprzeciwić się, jeśli monitoring pracownika jest nieadekwatny. Mają prawo dostępu do danych. Warto pamiętać, że w firmach funkcjonuje też często monitoring poczty elektronicznej. Nie może on jednak naruszać tajemnicy korespondencji o charakterze prywatnym.

W przypadku naruszeń dóbr osobistych pracownika lub zasad RODO, sprawę zgłasza się do PIP lub UODO. Pracodawca musi dbać, by monitoring w pracy realizował tylko ustawowe cele, jak np. zachowania tajemnicy informacji.

Konsekwencje nielegalnego monitorowania i gdzie zgłosić naruszenie

Nielegalne instalowanie kamer to ryzyko. Niewłaściwy monitoring w pracy grozi karami finansowymi. Jeśli pracodawca narusza prywatność w zakładzie pracy, naraża się na kontrolę PIP i UODO. Pracownicy mogą zgłaszać nieprawidłowości, co zwiększa ich bezpieczeństwo i chroni przed nadużyciami. Ignorowanie prawa może narazić pracodawcę na szkodę wizerunkową.

Czym jest zasada proporcjonalności w monitorowaniu pracowników?

Zasada proporcjonalności oznacza, że monitoring pracownika musi być adekwatny do celu. Jeśli wystarczy mniej inwazyjny środek do zachowania tajemnicy informacji lub ochrony mienia, należy go wybrać. Proporcjonalność jest kluczowa zwłaszcza przy monitoringu wizyjnego w strefach wrażliwych. Przykładowo, w pomieszczeniach sanitarnych monitoring jest wykluczony. Troska o proporcjonalność buduje zdrowe relacje i zapewnia zgodność z zasadami monitoringu pracowników w Polsce.

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/

Kiedy w życiu dwojga ludzi pojawia się poważny kryzys, często stają przed dylematem: separacja a rozwód. Choć intuicyjnie oba pojęcia oznaczają rozstanie, prowadzą do odmiennych skutków prawnych. To nie tylko formalność, ale wybór definiujący przyszłość, status prawny oraz ewentualną drogę powrotną. Zrozumienie, czym się różni separacja od rozwodu, jest kluczowe dla podjęcia świadomej decyzji, która wpłynie na dalsze losy obojga małżonków.

Czym jest separacja, a czym rozwód? Najważniejsze różnice

Separacja to formalne usankcjonowanie rozłączenia małżonków, które jednak nie kończy związku małżeńskiego. Z kolei rozwód definitywnie przerywa relację prawną. W przypadku separacji, mimo orzeczenia sądowego, węzeł małżeński trwa nadal. Najważniejsza różnica dotyczy właśnie stanu małżeństwa: orzeczenie rozwodu daje prawo do zawarcia nowego związku, podczas gdy separacja taką możliwość wyklucza.

Decyzja o separacji często wynika z chęci przemyślenia sytuacji lub względów religijnych. Rozwód jest krokiem ostatecznym. Warto wiedzieć, że analizując temat separacja a rozwód różnice dotyczą także powracalności – separacja jest procesem odwracalnym poprzez sądowe zniesienie, podczas gdy powrót do małżeństwa po rozwodzie wymaga ponownego ślubu.

Kluczowe jest również nazwisko. Powrót do poprzedniego nazwiska możliwy jest tylko w przypadku rozwodu (w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia). W przypadku separacji nie ma takiej szczególnej podstawy „rozwodowej” do powrotu do nazwiska, ponieważ formalnie małżeństwo wciąż istnieje.

Przesłanki orzeczenia: Rozkład pożycia zupełny a trwały

W polskim prawie, aby sąd mógł wydać wyrok, muszą zaistnieć konkretne przesłanki. Aby uzyskać orzeczenie separacji, konieczne jest wykazanie zupełnego rozkładu pożycia, czyli ustania więzi duchowych, fizycznych i gospodarczych między małżonkami, ale stan ten nie musi być trwały. Wystąpienie przesłanki zupełnego rozkładu pożycia pozwala na uzyskanie orzeczenia separacji.

W przypadku rozwodu poprzeczka zawieszona jest wyżej. Konieczny jest nie tylko zupełny rozkład, ale i trwałość tego stanu. Sąd orzeka rozwód tylko wtedy, gdy uzna, że powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi. Analizując rozkład pożycia, sąd bada, czy relacja uległa nieodwracalnemu rozpadowi. Jeśli istnieje szansa na odbudowę więzi, właściwym rozwiązaniem może być separacja.

Status małżeństwa i możliwość zawarcia nowego związku

Status małżeństwa determinuje dalsze życie osobiste stron. Prawomocne orzeczenie separacji sprawia, że małżeństwo trwa, co niesie za sobą, tzw. negatywną przesłankę małżeńską – osoby w separacji nie mogą brać ślubu. Dopiero treść orzeczenia rozwodu usuwa tę przeszkodę.

• W przypadku separacji: brak możliwości ponownego małżeństwa, trwanie formalnego związku.
• Po rozwodzie: ustanie związku małżeńskiego, wolna droga do nowych relacji formalnych.

Dla wielu par, które nie chcą definitywnego końca ze względów światopoglądowych, separacja jest alternatywą, która reguluje sprawy majątkowe i rodzinne, nie naruszając nierozerwalności sakramentu czy idei małżeństwa.

Zmiana nazwiska i powrót do nazwiska rodowego

Kwestia tożsamości jest istotna dla wielu osób kończących związek. Jedną z różnic, na którą warto zwrócić uwagę, pytając czym się różni separacja od rozwodu, jest prawo do zmiany nazwiska. Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, małżonek, który przyjął nazwisko drugiego, może złożyć oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska. Prawo to nie przysługuje w przypadku separacji, niezależnie od tego, jak długi jest czas jej trwania.

Skutki prawne w zakresie majątku i dzieci

Zarówno orzeczenie rozwodu, jak i separacji pociąga za sobą identyczne skutki w sferze majątkowej. Z chwilą uprawomocnienia wyroku ustaje wspólność ustawowa i powstaje rozdzielność majątkowa. Od tego momentu każdy z małżonków gromadzi majątek na własny rachunek.

Jeśli chodzi o dzieci, sąd zawsze kieruje się dobrem wspólnych małoletnich dzieci. W wyroku (zarówno separacji, jak i rozwodu) rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach oraz kosztach utrzymania. Istnieje jednak istotna różnica w sferze dziedziczenia. Choć separacja wyłącza małżonka z dziedziczenia ustawowego (tak jak rozwód), to może on nadal być traktowany jako osoba bliska w niektórych innych aspektach prawnych.

Rozdzielność majątkowa i podział majątku wspólnego

Automatyczna rozdzielność majątkowa jest skutkiem orzeczenia przez sąd zarówno separacji, jak i rozwiązania małżeństwa przez rozwód. Umożliwia to podział majątku wspólnego. Wniosek o podział majątku można złożyć w trakcie sprawy o separację lub w odrębnym postępowaniu. W przypadku separacji małżonkowie nie odpowiadają już za długi zaciągnięte przez drugą stronę po uprawomocnieniu wyroku.

Władza rodzicielska i obowiązek alimentacyjny

W wyroku orzekającym separację lub rozwód, sąd decyduje w kwestii władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron. Priorytetem jest dobro małoletnich dzieci. Sąd ustala również, w jakiej wysokości każdy z rodziców obowiązany jest do ponoszenia kosztów ich utrzymania.

Ważnym aspektem jest obowiązek alimentacyjny między małżonkami. W przypadku separacji obowiązek ten jest szerszy i może zostać nałożony, gdy wymagają tego względy słuszności, nawet jeśli uprawniony nie znajduje się w niedostatku. W przypadku rozwodu obowiązek alimentacyjny na rzecz byłego małżonka jest zazwyczaj ograniczony w czasie (często wygasa po 5 latach, chyba że sąd go przedłuży) i ustaje z chwilą zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego. Separacja nie daje takiej możliwości wygaśnięcia przez ponowny ślub, gdyż formalnie małżeństwo trwa.

Wpływ na dziedziczenie ustawowe po małżonku

Orzeczenie prawomocne separacji ma doniosłe skutki spadkowe. Separacja powoduje wyłączenie małżonka z kręgu spadkobierców ustawowych, co zrównuje jego sytuację w zakresie dziedziczenia ustawowego z sytuacją po rozwodzie. W praktyce może to również wpływać na uprawnienia do zachowku, ale wymaga to oceny w konkretnym stanie faktycznym i z uwzględnieniem przepisów o dziedziczeniu testamentowym.

Warto pamiętać, że sam pozew o separację z uzasadnionym żądaniem orzeczenia jej z winy drugiej strony nie powoduje automatycznie wyłączenia od dziedziczenia. Może jednak – jeśli spadkodawca o to wystąpi – stanowić podstawę do wyłączenia małżonka od dziedziczenia w odrębnym postępowaniu, pod warunkiem że żądanie to było uzasadnione.

Obowiązek wzajemnej pomocy i wspólne zamieszkiwanie

To jedna z kluczowych różnic, gdy rozważamy separacja a rozwód różnice. Mimo orzeczenia separacji, przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią, że jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonków nadal obciąża obowiązek wzajemnej pomocy. Dotyczy to wsparcia materialnego i psychicznego w chorobie czy trudnych sytuacjach życiowych.

W przypadku rozwodu obowiązek wzajemnej pomocy (poza ewentualnym obowiązkiem alimentacyjnym w ściśle określonych sytuacjach) co do zasady wygasa. Co ciekawe, mimo ustania wspólności majątkowej, sąd w orzeczeniu separacji rozstrzyga o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, jeśli strony nadal razem przebywają. O ile przy rozwodzie dąży się do całkowitego rozdzielenia, przy separacji obowiązek wzajemnej pomocy podkreśla, że więź nie została całkowicie zerwana.

Kiedy wybrać separację, a kiedy zdecydować się na rozwód?

Wybór zależy od stopnia rozpadu relacji i woli stron. Jeśli rozkład pożycia jest zupełny, ale małżonkowie widzą cień szansy na ratunek, separacja jest bezpieczniejszym wyjściem. Czas trwania separacji pozwala na życie w rozłączeniu i uporządkowanie emocji bez nieodwracalnych skutków. Jeśli nastąpi pojednanie, sąd na zgodny wniosek stron zniesie separację.

Z kolei, gdy związek małżeński wygasł całkowicie i nie ma widoków na jego odbudowę, rozwód jest logicznym krokiem. Warto pamiętać, że jeśli jeden małżonek żąda orzeczenia separacji, a drugi rozwodu, sąd orzeka rozwód, jeżeli uzna, że rozkład jest trwały i zupełny (chyba że sprzeciwia się temu dobro dzieci).

Istnieje też sytuacja, w której możliwe jest orzeczenie separacji na zgodne żądanie małżonków. Jest to procedura uproszczona, często szybsza i mniej konfliktowa, pod warunkiem, że nie mają wspólnych małoletnich dzieci. Jeśli jednak istnieją sporne kwestie winy czy opieki, sprawa o separację może trwać równie długo co o rozwód.

Wpływ dobra małoletnich dzieci na decyzję sądu

Polski system prawny stawia dobro dziecka na pierwszym miejscu. Niezależnie od tego, czy jest to pozew o rozwód, czy o separację, sąd nie udzieli orzeczenia, jeśli miałoby na tym ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. W szczególnych sytuacjach sąd separacji lub rozwodu może odmówić, nawet jeśli nastąpił zupełny rozkład pożycia.

Jeżeli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z dobrem małoletnich dzieci, a zupełny rozkład pożycia nastąpił, alternatywą niekiedy bywa oddalenie powództwa, choć w praktyce sądy starają się uregulować sytuację dzieci w wyroku (alimenty, kontakty), dopuszczając rozwiązanie małżeństwa lub separację. W przypadku zgodnego wniosku o separację bezdzietnych małżonków, sąd ma mniej obiekcji, jednak przy dzieciach zawsze bada ich sytuację wnikliwie. Dlatego, nawet przy zgodnym żądaniu małżonków, dobro potomstwa jest decydujące dla orzeczenia sądu w sprawie separacji czy zakończenia małżeństwa rozwodem.

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/

Zasądzenie alimentów kojarzy się najczęściej ze świadczeniem przyznawanym na przyszłość, liczonym od dnia złożenia pozwu. Jednak polskie prawo rodzinne przewiduje wyjątkowe sytuacje, w których możliwe jest dochodzenie roszczeń za okres miniony. Mechanizm ten ma na celu ochronę interesów uprawnionego w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie partycypowała wcześniej w kosztach utrzymania. W niniejszym artykule wyjaśniamy procedury i zasady ubiegania się o alimenty z datą wsteczną.

Czym są alimenty wstecz?

Alimenty wstecz to świadczenia pieniężne, których można żądać za okres poprzedzający wniesienie pozwu. Zgodnie z art. 137 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa sąd uwzględnia, zasądzając odpowiednią sumę pieniężną.

W praktyce orzeczniczej oznacza to, że dochodzenie takich roszczeń jest możliwe w dwóch konkretnych przypadkach:

1. Gdy z przeszłości pozostały niezaspokojone, usprawiedliwione potrzeby dziecka.
2. Gdy istnieją zobowiązania (długi) zaciągnięte przez rodzica w celu ich pokrycia (np. pożyczki na leczenie, edukację czy czynsz).

Celem tego rozwiązania nie jest wzbogacenie opiekuna, lecz wyrównanie strat finansowych lub spłata zaległości powstałych wskutek bierności drugiego rodzica. Sąd bada każdą sprawę indywidualnie, weryfikując, czy w danym okresie faktycznie istniał obowiązek alimentacyjny i czy nie był realizowany.

Przedawnienie roszczeń alimentacyjnych

Kluczowym aspektem jest termin przedawnienia. Stosownie do art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem trzech lat. Oznacza to, że skutecznie można żądać pieniędzy maksymalnie za 36 miesięcy wstecz od daty złożenia pozwu. Roszczenia starsze ulegają przedawnieniu i nie podlegają przymusowej egzekucji.

Istnieje jednak ważny wyjątek dotyczący małoletnich. Na podstawie art. 121 pkt 1 Kodeksu cywilnego, bieg przedawnienia roszczeń przysługujących dzieciom przeciwko rodzicom ulega zawieszeniu na czas trwania władzy rodzicielskiej. W praktyce dziecko może dochodzić zaległych alimentów za cały okres dzieciństwa po osiągnięciu pełnoletności. Wówczas termin trzyletniego przedawnienia zaczyna biec dopiero po ukończeniu przez nie 18. roku życia.

Roszczenie regresowe: kiedy zwrot kosztów jest możliwy?

Obok alimentów wstecz (należnych dziecku) funkcjonuje pojęcie roszczenia regresowego (zwrotnego), uregulowanego w art. 140 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dotyczy ono sytuacji, w której jeden z rodziców w całości pokrywał bieżące koszty utrzymania dziecka, wyręczając tym samym drugiego rodzica.

Rodzic, który samotnie ponosił ciężar finansowy i nie posiada z tego tytułu długów (pokrywał wydatki z własnych bieżących dochodów), może wystąpić z tzw. regresem, żądając zwrotu odpowiedniej części poniesionych wydatków. Podobnie jak w przypadku alimentów wstecz, roszczenia te przedawniają się z upływem lat trzech.

Jak udowodnić niezaspokojone potrzeby dziecka?

Ciężar dowodu spoczywa na osobie składającej pozew (zgodnie z ogólną zasadą z art. 6 Kodeksu cywilnego). Sąd nie przyzna świadczenia wstecznego jedynie na podstawie oświadczeń – konieczne jest przedstawienie dokumentacji potwierdzającej, że potrzeby były niezaspokojone lub że na ich pokrycie zaciągnięto długi.

Do najważniejszych dowodów należą:

1. Dokumenty finansowe: imienne faktury i rachunki (za odzież, żywność, edukację).
2. Zaświadczenia medyczne: dokumentacja potwierdzająca koszty leczenia, rehabilitacji, leków czy aparatów ortodontycznych.
3. Potwierdzenia pożyczek i kredytów: umowy bankowe lub prywatne pożyczki zaciągnięte na potrzeby dziecka.
4. Potwierdzenia przelewów: dowody opłat za czesne, media, czynsz.

Alimenty wstecz a zasady rozłożenia na raty

Zasądzenie alimentów za okres miniony często wiąże się z koniecznością jednorazowej zapłaty dużej kwoty, co może przekraczać możliwości dłużnika. W uzasadnionych przypadkach sąd – na wniosek dłużnika lub z urzędu – może rozłożyć to świadczenie na raty, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego.

Decyzja ta ma na celu umożliwienie dłużnikowi uregulowania zaległości bez utraty płynności finansowej, co jest kluczowe dla zachowania jego zdolności do płacenia bieżących alimentów. Sąd ustala harmonogram spłat, biorąc pod uwagę interes wierzyciela (dziecka) oraz realne możliwości płatnicze dłużnika.

Rola Funduszu Alimentacyjnego i kryterium dochodowe

Aby uzyskać pomoc z Funduszu na poczet bieżących potrzeb, należy spełnić ustawowe kryterium dochodowe (dochód na osobę w rodzinie). Po wypłacie świadczenia Fundusz podejmuje działania windykacyjne wobec dłużnika, aby odzyskać wyłożone środki.

Warto pamiętać, że Fundusz Alimentacyjny, który wspiera osoby nieotrzymujące należnych świadczeń, nie pokrywa zaległych alimentów wstecznych. Fundusz wypłaca jedynie świadczenia bieżące (do określonej kwoty) w przypadku bezskuteczności egzekucji komorniczej.

Konsekwencje uchylania się od płacenia alimentów

Za czyn ten grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Postępowanie karne jest narzędziem dyscyplinującym dłużników, jednak toczy się niezależnie od sprawy cywilnej o żądanie alimentów wstecz.

Uchylanie się od płacenia alimentów rodzi nie tylko odpowiedzialność cywilną (długi), ale i karną. Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego, uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, które naraża uprawnionego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jest przestępstwem.

Alimenty wstecz a zdolność zarobkowa dłużnika

Przy orzekaniu o alimentach wstecznych sąd bada sytuację dłużnika, w okresie którego dotyczy pozew. Zgodnie z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zakres świadczeń zależy nie tylko od usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, ale również od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Jeśli dłużnik udowodni, że w minionym okresie nie mógł pracować z przyczyn obiektywnych i niezależnych (np. ciężka choroba, pobyt w szpitalu), roszczenie za ten konkretny okres może zostać oddalone. Sąd ocenia, czy dłużnik dochował należytej staranności w poszukiwaniu kosztów utrzymania dziecka.

Alimenty wstecz w Sądzie Rodzinnym

Instytucją właściwą do rozpoznawania tych spraw jest Sąd Rejonowy (Wydział Rodzinny i Nieletnich). Aby uzyskać wyrok, należy złożyć pozew w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka lub pozwanego. Naczelną zasadą, którą kieruje się sąd, jest dobro dziecka, a prawomocny wyrok (wraz z klauzulą wykonalności) stanowi podstawę do egzekucji komorniczej zasądzonych kwot.

Potrzebujesz pomocy w uzyskaniu alimentów wstecznych?

Sprawy o alimenty wsteczne wymagają precyzyjnego udokumentowania wydatków i znajomości procedur sądowych. Jeśli chcesz skutecznie dochodzić swoich praw i odzyskać pieniądze na utrzymanie dziecka, nie działaj na własną rękę. Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Przeanalizujemy Twoją sytuację, pomożemy skompletować dowody i będziemy reprezentować Cię w sądzie. Umów się na poradę prawną już dziś!

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/

W polskich przepisach przewidziano rozwiązania pozwalające na ochronę interesów wierzycieli w przypadku problemów z odzyskaniem należności od dłużnika. Chodzi o zabezpieczenie roszczeń poprzez zajęcie części majątku dłużnika w celu zapewnienia środków wystarczających na spłatę zobowiązań. W poniższym artykule wyjaśnimy, na czym polega ten instrument prawny, a także jak i kiedy wierzyciel może z niego skorzystać.

W przypadku dodatkowych pytań lub chęci omówienia szczegółów konkretnego przypadku zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią. Oferujemy kompleksowe wsparcie prawne w negocjacjach między stronami oraz sporach sądowych.

Czym jest zabezpieczenie roszczeń pieniężnych?

Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych to instrument prawny uregulowany w Kodeksie postępowania cywilnego. Jego celem jest ochrona prawa wierzyciela do wyegzekwowania spłaty należności poprzez zabezpieczenie środków pieniężnych lub części majątku dłużnika o wartości odpowiadającej kwocie roszczenia na czas postępowania cywilnego. W ten sposób wyeliminowane zostaje ryzyko utraty zdolności do uregulowania należności przez zadłużoną osobę na skutek wyzbycia się majątku lub pogorszenia sytuacji finansowej przed wydaniem orzeczenia w sprawie.

Sąd udziela zabezpieczenia na wniosek jednej ze stron i tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny takiej decyzji. O uzyskanie zabezpieczenia można wnioskować jeszcze przed lub w trakcie postępowania.

Zgodnie z art. 743. §  1. Kodeksu postępowania cywilnego w przypadku postanowienia o udzieleniu
zabezpieczenia, które podlega wykonaniu na drodze egzekucji, sąd z urzędu nadaje mu klauzulę wykonalności. Oznacza to, że wierzyciel nie musi składać dodatkowych wniosków i może od razu podjąć kroki mające na celu realizację postanowienia.

Sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych

Art. 747 KPC wskazuje, że zabezpieczenia roszczeń można dokonać poprzez:

• zajęcie ruchomości, w tym:
  • wynagrodzenia za pracę,
  • wierzytelności z rachunku bankowego,
  • innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego;
• obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową;
• ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu;
• obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską;
• ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
• ustanowienie zarządu przymusowego nad:
  • przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego,
  • zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.

Czy zabezpieczenie roszczeń może obejmować cały majątek dłużnika?

Nie, zgodnie z art. 750 Kodeks postępowania cywilnego z możliwego zakresu zabezpieczenia wykluczone są te składniki majątku dłużnika, które nie mogą być objęte postępowaniem egzekucyjnym. Listę rzeczy, które nie podlegają egzekucji, znajdziemy w art. 829 KPC.

Znajdują się na niej przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania i zabezpieczenia podstawowych potrzeb (m.in. z zakresu utrzymania, żywienia, zdrowia, higieny, wykonywania pracy czy nauki) dłużnika i domowników będących na jego utrzymaniu, w tym np.:

• niezbędne urządzenia i wyposażenie gospodarstwa domowego (np. lodówka, pralka, łóżka, krzesła),
• pościel, bielizna i ubrania,
• żywność,
• opał,
• narzędzia pracy.

Kiedy możliwe jest uzyskanie zabezpieczenia roszczeń pieniężnych?

Uzyskanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia możliwe jest:

• przed wszczęciem postępowania;
• w trakcie postępowania;
• po zakończeniu postępowania i uzyskaniu prawomocnego wyroku – jeśli nie nastąpił termin spełnienia roszczenia.

Warto jednak pamiętać, że sąd udzieli zabezpieczenia tylko wtedy, gdy uzna argumenty wnioskującego za zasadne, a sam wniosek będzie spełniał wymogi formalne. W celu uzyskania pozytywnej decyzji trzeba więc uprawdopodobnić:

• roszczenie: Należy przedstawić informacje świadczące o istnieniu wierzytelności. Warto zwrócić
  uwagę, że na tym etapie nie jest wymagane pełne udowodnienie zasadności roszczenia, a jedynie jego uprawdopodobnienie.
• interes prawny udzielenia zabezpieczenia: Konieczne jest wykazanie, że bez zabezpieczenia
  wykonanie przyszłego orzeczenia uwzględniającego roszczenie będzie utrudnione lub niemożliwe.

Jak złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczeń?

Aby skutecznie złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia w sprawie roszczeń pieniężnych, należy:

• Przygotować wniosek, w którym trzeba:
  • podać sumę zabezpieczenia,
  • wskazać sposób zabezpieczenia,
  • uprawdopodobnić zasadność zabezpieczenia.
• Złożyć wniosek do właściwego sądu – jest to z reguły sąd, który rozpoznaje sprawę w pierwszej instancji.
• Zapłacić opłatę stałą od wniosku o udzielenie zabezpieczenia w wysokości 100 zł.
  • Jeśli wniosek jest składany przed wniesieniem pisma wszczynającego postępowanie, pobierana jest opłata w wysokości 1/4 opłaty od pozwu o roszczenie.

W celu prawidłowego przygotowania i uzasadnienia wniosku warto skorzystać z pomocy prawnika. To prosty sposób, by uniknąć błędów formalnych i zwiększyć szansę na szybkie i skuteczne zabezpieczenie roszczenia.

Profesjonalna pomoc prawna dla wierzycieli i zadłużonych

Nie możesz dojść do porozumienia z dłużnikiem i chcesz poznać możliwości prawne, które pomogą Ci zabezpieczyć spłatę roszczenia? A może masz problemy ze spłatą swoich zobowiązań i zastanawiasz się, czy upadłość konsumencka może być właściwym dla Ciebie rozwiązaniem? Zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią w celu skonsultowania sprawy.

Nasz zespół to specjaliści z zakresu prawa cywilnego, upadłościowego i nie tylko, którzy wiedzę prawniczą łączą z wieloletnim doświadczeniem praktycznym. Zapewniamy kompleksowe wsparcie na każdym etapie postępowania, od zadbania o poprawne sporządzenie dokumentów, przez przygotowanie klienta do rozprawy, aż po pomoc w realizacji wyroku.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu ma sąd na udzielenie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego?

Zgodnie z art. 737 KPC wniosek powinien być rozpatrzony przez sąd bezzwłocznie, w ciągu tygodnia od jego złożenia. Wyjątek stanowią sytuacje, w których przepis szczególny dopuszcza dłuższy termin – na przykład, jeśli wniosek ma zostać rozpatrzony na rozprawie, musi ona odbyć się w ciągu miesiąca od wpłynięcia wniosku do sądu.

Czy dopuszczalne jest zabezpieczenie roszczeń pieniężnych przeciwko Skarbowi Państwa?

Nie, w art. 749 KPC jasno określono, że nie dopuszcza się możliwości zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa.

Jak liczyć zabezpieczenie roszczenia pieniężnego?

W wyliczeniu sumy zabezpieczenie uwzględnić można:

• kwotę roszczenia wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia,
• koszt wykonania zabezpieczenia,
• przewidywany koszt postępowania.

Warto mieć na uwadze, że zgodnie z przepisami nie możemy wnioskować o zabezpieczenie większej sumy niż łączna wartość wyszczególnionych wyżej kwot.

Czy zabezpieczeniu podlegają tylko roszczenia pieniężne?

Nie, Kodeks postępowania cywilnego reguluje również kwestię zabezpieczenia w przypadku roszczeń niepieniężnych. Tego rodzaju roszczenia mogą dotyczyć bardzo różnych spraw, od sporów dotyczących opieki nad dzieckiem po naruszanie praw autorskich czy niewywiązywanie się z warunków umowy przez jedną ze stron. Z tego powodu, udzielając zabezpieczenia, sąd dobiera jego rodzaj na podstawie okoliczności danego przypadku.

Sposoby zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego mogą przybierać więc różne formy, w tym te przewidziane dla roszczeń pieniężnych (np. zajęcie ruchomości czy określonej wartości z rachunku bankowego), ale sąd może też m.in. nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia do księgi wieczystej, zakazać sprzedaży nieruchomości czy publikacji konkretnej informacji.

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/

Zdolność kredytowa i historia kredytowa to dwa główne czynniki, które instytucje finansowe biorą pod uwagę, rozpatrując wnioski o kredyt. Oznacza to, że na decyzję kredytową wpływa nie tylko obecny stan naszych finansów, ale też to, jak wywiązywaliśmy się ze spłaty wcześniejszych zobowiązań. Czy w związku z tym osoby, które ogłosiły upadłość konsumencką w przeszłości, nie mają szansy na kredyt? Jak długo upadłość widnieje w historii kredytowej i jak poprawić zdolność kredytową po upadłości konsumenckiej? Na te pytania odpowiemy w poniższym artykule!

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej: Podstawowe informacje

Upadłość konsumencka to rodzaj postępowania upadłościowego, z którego skorzystać mogą osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. To rozwiązanie prawne pozwalające na uporządkowanie swoich finansów w sytuacji, gdy dłużnik nie jest w stanie spłacać wymagalnych zobowiązań pieniężnych (np. kredyt hipoteczny, pożyczki osobiste, zaległy czynsz).

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej możliwe jest tylko na skutek decyzji sądu, która zapada na podstawie oceny sytuacji finansowej dłużnika (m.in. czas opóźnień w spłacie zobowiązań, wysokość zadłużenia, zdolność do dalszej spłaty). Postępowanie sądowe w sprawie upadłości może rozpocząć się na wniosek dłużnika lub wierzycieli.

Postępowanie w sprawie upadłości ma na celu pomoc dłużnikowi w wyjściu z niewypłacalności, ale też zaspokojenie roszczeń wierzycieli w jak największym stopniu.

Konsekwencje upadłości konsumenckiej

• Likwidacja majątku dłużnika w celu uzyskania środków na proporcjonalną spłatę wierzytelności. W przypadku, gdy wartość majątku nie pozwala na pokrycie całości długów sąd może zadecydować o ustaleniu planu spłaty lub umorzeniu pozostałego zadłużenia.
• Prawa dłużnika do zarządzania swoim majątkiem są ograniczone na czas wykonywania planu spłaty wierzycieli. W przypadku warunkowego umorzenia zobowiązań upadłego bez planu spłaty wierzycieli ograniczenie to utrzymuje się przez pięć lat od prawomocnej decyzji sądu.
• Postępowania egzekucyjne w sprawie dłużnika rozpoczęte przed ogłoszeniem upadłości zostają zawieszone na czas postępowania o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej i umorzone po prawomocnym postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Po zatwierdzeniu przez sąd wykonania planu spłaty nie dopuszcza się wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie długów powstałych przed sporządzeniem planu spłaty (poza przewidzianymi w prawie wyjątkami, np. zobowiązania alimentacyjne).
• Informacja o ogłoszeniu upadłości jest wpisana do Krajowego Rejestru Zadłużonych, gdzie jest publicznie dostępna przez 3 lub 10 lat (w zależności od trybu postępowania upadłościowego).
• Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest widoczne w Biurze Informacji Kredytowej (BIK), co może mieć wpływ na decyzje instytucji finansowych (np. jeśli postanowimy złożyć wniosek o kredyt hipoteczny).

Upadłość konsumencka a kredyt: Czy po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej możliwe jest wzięcie kredytu?

Wśród najczęstszych pytań związanych z upadłością konsumencką są te o wpływ takiego kroku na możliwość uzyskania pożyczki lub kredytu hipotecznego w przyszłości.

Dobrą informacją dla osób, które ogłosiły upadłość, jest to, że obowiązujące przepisy nie ograniczają prawa konsumenta do brania kredytów na skutek ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Warunkiem jest jednak wykonanie planu spłaty i prawomocne zakończenie postępowania – w trakcie jego trwania dłużnik nie może podejmować czynności prawnych, które mogłyby negatywnie wpłynąć na zdolność do spłaty długów objętych planem.

Nic nie stoi więc na przeszkodzie, by ogłosić upadłość, a następnie wnioskować na przykład o kredyt hipoteczny. Warto mieć jednak na uwadze, że choć upadłość konsumencka nie tworzy barier prawnych, może znacznie zmniejszyć szansę na pozytywną decyzję kredytową. Nawet w przypadku umorzenia długów informacje o nich będą widoczne w BIK i wpłyną na to, jak banki ocenią zdolność kredytową wnioskodawcy.

Zanim więc spróbujemy wziąć kredyt po upadłości konsumenckiej, warto postarać się o poprawę zdolności kredytowej. Poniżej doradzimy, jak to zrobić.

Jak poprawić zdolność kredytową po upadłości konsumenckiej?

• Sprawdzenie raportu BIK – pierwszym krokiem zawsze powinna być weryfikacja dostępnych już danych na temat swoich zobowiązań. Warto upewnić się, że w raporcie nie ma nieaktualnych lub błędnych informacji na temat posiadanego zadłużenia, które mogłyby negatywnie wpływać na zdolność kredytową. W przypadku wykrycia nieprawidłowości można wnioskować o ich sprostowanie.
• Terminowa spłata bieżących zobowiązań – brak opóźnień w spłacie zobowiązań po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej pozwoli stopniowo odbudowywać zdolność kredytową i pokaże, że odzyskaliśmy kontrolę nad swoimi finansami.
• Budowanie pozytywnej historii kredytowej – zanim zdecydujemy się na znaczne zobowiązanie (np. kredyt hipoteczny), warto stopniowo odbudowywać historię kredytową poprzez zaciąganie mniejszych pożyczek czy zakupy na raty i ich terminową spłatę.

Upadłość konsumencka a kredyt: Najczęściej zadawane pytania

Po jakim czasie od ogłoszenia upadłości konsumenckiej można wziąć kredyt?

Pod względem prawnym osoby, które ogłosiły upadłość, mogą starać się o kredyt od razu po prawomocnym zakończeniu postępowania. Realne szanse na pozytywną decyzję kredytową zależą jednak od oceny zdolności kredytowej dokonanej przez instytucje finansowe.

Co z BIK po upadłości konsumenckiej?

Upadłość konsumencka będzie widniała w raporcie BIK przez 10 lat. Nie ma możliwości wcześniejszego usunięcia tej informacji ze swojej historii kredytowej.

Jaki bank udzieli kredytu po upadłości konsumenckiej?

O udzielenie kredytu można starać się w dowolnej instytucji finansowej. Banki oceniają wniosek kredytowy na podstawie obecnej sytuacji finansowej wnioskującego oraz historii kredytowej. Upadłość konsumencka może być więc czynnikiem branym pod uwagę, jednak w przypadku posiadania dobrej zdolności kredytowej możliwe jest uzyskanie kredytu nawet po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej w przeszłości.

Lokalizacje, w których działamy:

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/

11 września 2025 r. Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przedstawiła opinię w sprawie prowadzonej pod sygn. akt C-471/24, dotyczącą stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych. To wydarzenie może mieć kluczowe znaczenie dla tysięcy kredytobiorców złotowych w Polsce.

Jeśli Trybunał podzieli stanowisko Rzecznika Generalnego, orzeczenie stanie się ważnym argumentem w sporach konsumentów z bankami i może otworzyć drogę do zmian w ocenie umów kredytowych.

Najważniejsze wnioski z opinii

W swojej opinii Rzecznik Generalny wskazała kilka istotnych kwestii:

1️⃣ WIBOR a dyrektywa 93/13/EWG
WIBOR, jako podstawa zmiennego oprocentowania, mieści się w zakresie unijnej dyrektywy dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

2️⃣ Klauzule z WIBOR-em a główny przedmiot umowy
Postanowienia umowne odwołujące się do WIBOR-u mogą być uznane za element wchodzący w zakres pojęcia „głównego przedmiotu umowy”.

3️⃣ Obowiązki informacyjne banku
Bank ma obowiązek rzetelnie poinformować klienta o wszystkich konsekwencjach oprocentowania opartego na WIBOR, tak aby konsument mógł oszacować całkowity koszt kredytu.

4️⃣ Świadoma zgoda konsumenta
Sąd krajowy powinien badać, czy kredytobiorca wyraził świadomą zgodę na ryzyko wynikające ze stosowania WIBOR-u – i to dopiero po uzyskaniu pełnych i dokładnych informacji od banku.

Dlaczego to ważne?

Opinia Rzecznika Generalnego nie jest jeszcze wyrokiem, ale w praktyce często stanowi zapowiedź kierunku, w jakim pójdzie rozstrzygnięcie TSUE. Jeżeli Trybunał podzieli to stanowisko, konsekwencje dla banków i kredytobiorców mogą być daleko idące.

Dla konsumentów oznacza to szansę na skuteczniejsze podważanie nieuczciwych postanowień umownych i możliwość obniżenia kosztów kredytu. Dla banków – ryzyko licznych sporów i konieczność bardziej przejrzystego informowania klientów.

📄 Szczegóły opinii dostępne są na stronie Trybunału:
Dokument TSUE

Potrzebujesz pomocy?

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, co ta opinia może oznaczać dla Twojej umowy kredytu, zapraszamy do kontaktu:

📧

➡️ Możesz przesłać nam swoją umowę kredytową – dokonamy bezpłatnej analizy i wskażemy możliwe rozwiązania.

Kancelaria OTSP

KANCELARIA PRAWNA I ADWOKACKA

Kompleksowe doradztwo prawne dla firm z sektora e-commerce, IT oraz farmaceutycznego. Specjalizujemy się w obsłudze startupów, procesach restrukturyzacyjnych oraz bieżącym doradztwie z zakresu prawa gospodarczego i inwestycji. Zapewniamy praktyczne i sprawdzone rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb Klienta.

www.otsp.pl/